assertiever worden 3

Assertiever worden? Zo word ook jij daar beter in – 8 tips

  • 30 mei 2024
  • 2 Reacties

Assertiever worden? Daarvoor moet je toch met je vuist op tafel slaan, je stem flink verheffen en stevig je mening uiten? Welnee, je kunt ook assertiever worden en toch vriendelijk blijven. Dat is goed nieuws voor mensen – zoals ik – die bang zijn dat assertiviteit nu eenmaal niet in het DNA-pakket zit dat zij bij de geboorte hebben meegekregen. Assertiever worden kan echt iedereen leren. Als pleaser en met-alle-winden-mee-waaiende persoon had ik er lang veel moeite mee. Inmiddels word ik er steeds ietsje beter in. Dit zijn 8 tips die mij hebben geholpen en ook jou misschien helpen om assertiever te worden.

Iedereen kan assertiever worden. Assertiviteit is niet iets wat wel of niet in je erfelijkheidspakketje wordt meegeleverd. Je kunt altijd leren om assertiever te worden. Ongetwijfeld met vallen en opstaan. Maar als je er maar mee oefent, dan kan het alleen maar steeds iets beter gaan.

Wat is assertiviteit?

Assertiviteit betekent dat je op een duidelijke manier aangeeft wat jij vindt en wilt, en daarbij je eigen behoeften serieus neemt. Assertief gedrag is niet hetzelfde als agressief zijn. Bij een assertieve houding blijf je respectvol naar de ander. Je slaat niet met de vuist op tafel, maar geeft op een rustige en tegelijkertijd duidelijke manier aan wat je vindt en wilt. Bij agressiviteit wals je over de ander heen en heb je alleen maar oog voor jouw mening of belangen. Assertiviteit is vooral een goede mix van duidelijk en toch respectvol zijn.

Assertiviteit betekent bijvoorbeeld:

  • Je geeft op een nette manier je grenzen aan.
  • Je durft “Nee” te zeggen.
  • Je kunt je eigen keuzes maken, ook als anderen daar een mening over hebben.
  • Je kunt laten weten wat je niet fijn vindt, bijvoorbeeld als iemand je kwetst.
  • Je communiceert duidelijk over dat alles. Dus je voorkomt dat de ander nog van alles moet interpreteren en geeft zelf zo duidelijk mogelijk aan wat je vindt en wilt.

Assertiviteit is belangrijk. Mensen kunnen namelijk jouw gedachten niet lezen. De ander is zich er misschien helemaal niet van bewust dat je agenda al uitpuilt of dat een opmerking jou raakt. Pas als jij je uitspreekt, kan de ander rekening houden met jouw wensen of behoeften. Ik ga er zelf altijd van uit dat de meeste mensen niet doelbewust over je grenzen heen gaan. Een paar mensen daargelaten, hebben de meeste mensen waarschijnlijk helemaal niet door dat ze je kwetsen of te veel van je vragen.

Door je assertief op te stellen, voel je je meer in control over de situatie. Jij bent dan niet een slachtoffer van wat er gebeurt of wat iemand zegt. Je kunt er ook in vervelende situaties voor zorgen dat jouw behoeften of mening niet over het hoofd worden gezien.

assertiever worden 4

Hoe kun je assertiever worden?

Assertiever worden begint met geloven dát jij assertiever kunt worden. Je bent op dit moment misschien niet de meest assertieve persoon op aarde en laat nog regelmatig over je heen lopen. Maar vertrouw erop dat je die patronen kunt veranderen. Ook al gaat er tijd overheen en gaat het niet vanzelf, jij kunt je assertiever leren opstellen.

Zelf heb ik ooit een assertiviteitstraining gevolgd om er beter in te worden. Ik liep als student en later als starter in mijn eerste baan steeds tegen dezelfde lamp aan en baalde daar dan ook vaak van. Die training leerde me destijds om een paar onhandige patronen bij het vuilnis te zetten en mijn please-neigingen beter te doorzien. Ik kan een cursus persoonlijke ontwikkeling dan ook zeker aanraden om meer regie te ervaren over je eigen leven en makkelijker grenzen aan te geven. Bij de cursus persoonlijke ontwikkeling van De Duik leer je bijvoorbeeld om oude patronen los te laten, beter te ervaren wat je echt wilt en ook – vanuit die zelfkennis – vaker voor jezelf te kiezen.

Naast dat ik een training absoluut kan aanraden, zijn dit nog 8 tips om assertiever te worden. Dit zijn in elk geval tips die ik nog steeds vaak toepas om me assertiever te kunnen opstellen.

1. Vertrouw erop dat jij dingen mag zien zoals je ze ziet

Dit is in mijn ogen het belangrijkste als je wilt leren assertiever te worden. Kun jij, ongeacht hoe de ander reageert, accepteren dat jij bepaalde behoeften of een bepaalde mening hebt? Het begint ermee dat je niet twijfelt of je je misschien aanstelt, of je dit wel mag uitspreken en of je behoeften wellicht niet vreemd zijn. Ga ervan uit dat het oké is dat jij dingen ervaart zoals je ze ervaart.

  • Wanneer een bepaalde opmerking jou kwetst, dan mág je daar iets van zeggen. Ook als de opmerking een ander misschien minder zou raken.
  • Als een afspraak jou op dit moment te veel energie kost, dan mag je aangeven dat het je niet gaat lukken. Ook als een ander de energie er wel voor heeft. De energietank van een ander zegt niets over die van jou.
  • Wanneer jij er stellig in bent dat je vandaag geen spoedjes aanneemt naast je eigen drukke agenda, dan is het oké om daaraan vast te houden. Ook als je collega zich altijd flexibel naar jou opstelt.
  • Als het voor jou belangrijk is dat een vriendin afspraken op tijd afzegt en daar niet last-minute mee komt, dan mag je haar daar best op aanspreken. Ook al vindt je vriendin dat misschien stom.

Assertiviteit – of voor jezelf opkomen – gaat namelijk altijd over zeggen wat jij vindt of wilt. Dat betekent niet meteen dat jouw wil wet is. Assertiever worden betekent simpelweg dat je vaker jezelf uitspreekt. Misschien zegt de ander ‘Sorry’, misschien verandert de situatie erdoor, misschien schiet je er niet direct iets mee hebt. Maar dan heb jij in ieder geval gedaan wat je kon en is alleen al dat genoeg om minder frustratie te ervaren.

assertiever worden

2. Oefen ermee in relatief makkelijke situaties

Voor assertiever worden geldt, net als voor wel meer dingen, dat je er beter in wordt als je het vaker doet. In het begin voelt het misschien nog onwennig of te spannend. Maar als je er een gewoonte van maakt, gaat het je steeds makkelijker af. En ook: hoe vaker je je assertief opstelt, hoe meer vertrouwen je krijgt dat je dit kunt. “Succeservaringen opdoen”, noemen ze dat.

Wat mij hielp om beter te worden in assertiviteit, was oefenen in niet al te moeilijke situaties. Je leidinggevende aanspreken op vervelend gedrag is misschien nog een brug te ver. Maar er zijn vast situaties die minder spannend zijn, bijvoorbeeld omdat je geen persoonlijke band hebt met de ander of omdat het iemand is die je vertrouwt. Denk aan dit soort situaties:

  • Kun je bijvoorbeeld het gesprek met een telefonische verkoper eerder afkappen in plaats van diegene zijn verkooppraatje tot de laatste minuut te laten afmaken?
  • Durf je tegen een dierbare vriendin (die misschien ook weet dat jij grenzen aangeven lastig vindt!) te zeggen dat je jullie plan om af te spreken liever een paar weken uitstelt?
  • Lukt het om bij de huisarts aan te geven dat je écht pijn hebt in plaats van je klachten af te zwakken?
  • Durf je iemand in de rij voor de kassa aan te spreken als diegene (al is het onbewust) voordringt?
  • Kun je een keer een klacht indienen als een product kapot of niet goed geleverd is in plaats van het er maar bij te laten zitten?
  • Lukt het om in een vergadering aan te geven dat je het ergens niet mee eens bent, ook al is de rest unaniem overtuigd van het tegendeel?

Bedenk een paar situaties die voor jou wel spannend maar behapbaar genoeg voelen om met assertiviteit te oefenen. En ga daarmee aan de slag. Al die baby-stapjes bij elkaar zijn dé bodem om je assertiviteit steeds verder op te bouwen.

Lees ook: Voor jezelf opkomen? 7 praktische tips.

3. Vind je eigen manier om assertief te zijn (het mag anders!)

Vroeger dacht ik bij assertief zijn altijd meteen aan vuisten op tafel en schreeuwpartijen. Dat is alleen niet echt mijn manier van communiceren. Ik dacht dat ik daarom helemaal niet assertief kon zijn. Maar het bleek dat ik er gewoon nog mijn manier in moest vinden. Assertief worden kun je namelijk op jouw manier doen. En als je weet wat jouw manier is, dan is assertief zijn al minder moeilijk.

  • Vind je het bijvoorbeeld lastig om mondeling voor jezelf op te komen? Doe het via een nette e-mail. Ik dacht ooit dat dat een “laffe uitvlucht” was. Tegenwoordig kies ik daar vaker voor, omdat ik mijn woorden zo beter kan afwegen. Bied wel aan dat je er nog over kunt bellen. Dan heb je, ook als het een gesprek wordt, in elk geval alvast je punt gemaakt.
  • Assertief zijn kan ook op een zachte, rustige toon. Je hoeft er zeker niet luid en duidelijk voor te schreeuwen en tetteren. Met rust bereik je vaak juist meer.
  • Het is prima om ergens pas later iets van te zeggen als je op het moment zelf met je mond vol tanden staat. Voel je vrij om op dingen terug te komen als je soms pas later merkt dat je iets niet fijn vond.
  • Kies een paar standaardzinnen die bij jou passen. Denk aan “Ik vind het vervelend dat…”, “Het komt op mij over als…” of “Ik merk bij mezelf dat…”. Zo kun je een voor-jezelf-opkom-reactie op jouw manier verwoorden.

Je kent ongetwijfeld assertieve mensen om je heen die overal zelfverzekerd iets van te lijken zeggen. Maar ook als jij niet bent “zoals zij” kun je zeker wel assertief worden. Vind er jouw weg in en durf het anders te doen.

4. Veroordeel niet, spreek vanuit jezelf

Als je geïrriteerd bent, is het heel verleidelijk (en logisch) om vanuit irritatie te reageren. Je kent vast wel de gesprekken bij de wasmand met je partner als er weer vieze, verfrommelde kleding op allerlei plekken in het huis behalve in de wasmand ligt. Er klinken kreten als “Waarom doe jij ook altijd…” of “Jij doet ook nooit eens…” of “Ik ben er helemaal klaar mee dat jij…”. Als je puber of partner het bloed onder je nagels vandaan haalt, is zo’n reactie ook allesbehalve raar. Logisch eerder. Maar als het even kan, is het handig als je zonder oordeel reageert. In elk geval in situaties met mensen die niet je partner of puber zijn.

De beste tip die ik daar ooit voor kreeg? Spreek vanuit jezelf. Dus houd het bij een “ik”-uitspraak. Zeg niet “Waarom doe jij nou nooit…”, maar begin met “Ik vind het vervelend dat…” of “Ik heb er last van als…”. Daarmee voorkom je een welles-nietesspelletje en discussies die nergens toe leiden. Zo ontstaat een constructief gesprek.

assertiever worden 2

5. Geef jezelf bedenktijd als je onderbuikgevoel oplaait

Dit werkt voor mij altijd top om niet onbewust zelf over mijn grenzen heen te stappen. Soms klap ik op het moment zelf compleet dicht of merk ik niet eens dat ik iets vervelend vind. Het komt regelmatig voor dat ik pas later besef “Hé, dit vond ik stom!” of “Maar dit voelt helemaal niet goed!”. Mijn tip voor als je dat herkent: geef jezelf nadenktijd. Reageer niet altijd direct op vragen, maar maak er een gewoonte van om ze even te laten rusten. En doe dat zeker als je merkt dat je stressniveau direct omhoog schiet of dat je onderbuikgevoel het ergens niet mee eens is.

  • Word je gebeld met een verzoek waarop je eerste reactie is “Help!”? Vraag dan of diegene het op de e-mail kan zetten of informeer of je er later op mag terugkomen.
  • Reageer niet direct op appjes of e-mails, maar geef jezelf de ruimte om er een paar uur (of langer) over na te denken als het om een lastig verzoek gaat.
  • Belt iemand en zit jij net volop in de stress en ben je dus niet op je best? Geef aan dat het nu niet uitkomt. Meestal krijg je niet de beste uitkomsten als je een lastig gesprek voert terwijl je al gespannen was.
  • Vraag eventueel expliciet om bedenktijd: “Vind je het goed als ik hier morgen op terugkom?” of “Ik ga even in mijn agenda kijken. Ik laat het je vanavond weten”.
  • Zit je in een situatie die niet prettig voelt of voel je je onder druk gezet? Kap het gesprek af en vraag of je dit op een later moment kunt voortzetten.

Mijn ervaring is dat bedenktijd enorm kan helpen om beter naar jezelf te luisteren bij beslissingen. En ook om überhaupt te voelen wat jij wilt en niet direct vanuit please-gedrag mee te gaan met de ander. Ook kun je – al nadenkend – soms tot geniale tussenoplossingen komen. Misschien kun je bijvoorbeeld zelf die opdracht niet aannemen, maar ken je wel een mede-freelancer die om werk zit te springen.

Lees ook: Voor jezelf kiezen | 5 tips voor gezond egoïsme.

6. Laat de reactie van de ander bij de ander

Als je voor jezelf opkomt, dan is jouw reactie waarschijnlijk niet altijd waar de ander op had gehoopt. Je collega had liever gehad dat jij “Ja” zou zeggen dan dat je de spoedtaak afwijst. De mede-moeder op het schoolplein had gehoopt dat jij haar kind een logeeradres biedt, maar jij moet nu eenmaal “Nee” zeggen als je zelf al overloopt.

De truc is om, nadat jij je assertieve reactie hebt gegeven, de impact daarvan bij de ander te laten. Misschien is je collega zichtbaar geïrriteerd als je geen werk kunt overnemen. Wellicht is een vriendin duidelijk teleurgesteld dat je niet kunt komen. Het kan ook best zijn dat de ander met de handen in het haar zit door jouw actie of er zelfs boos om wordt. “Ja maar jij…”, krijg je misschien teruggeketst. Probeer al dat soort reacties bij de ander te laten. Hoe moeilijk ook! Accepteer dat jouw keuzes of reacties soms iets met de ander doen. Dat kun je nooit helemaal voorkomen, hoe lief en respectvol je het ook verwoordt.

Merk je dat de ander reageert op een manier die iets met jou doet? Blijf dan bij jezelf, ga uit van jouw goede intenties en besef dat dit is waar de ander mee moet dealen. Je kunt er eventueel over in gesprek gaan of vragen wat de ander raakt. Maar als je al moeite hebt met assertiever worden, zou ik zeggen: “Laat het hier vooral bij”. Laat de ander dealen met dit gevoel, zoals ook jij dealt met het schuldgevoel dat je wellicht hebt.

Alles gaat voorbij. Ook de frustratie bij de ander.

assertiever worden 3

7. Houd het kort (en strooi niet met argumenten of excuses)

Maak je assertieve reactie niet langer dan nodig. Laat woorden als ‘misschien’, ‘wie weet’ en ‘een beetje’ weg. Ga ook niet onnodig sorry’en en wring je ook niet in allerlei bochten om je keuze of reactie te onderbouwen. Less is more. Hoe meer jij een ander vertelt over waarom je niet kunt of waarom je iets vervelend vindt, hoe meer de ander heeft om tegen in te gaan.

Hiermee ging ik in het begin nogal eens de mist in toen ik probeerde assertiever te worden. Dan had ik bijvoorbeeld ergens totaal geen zin in, maar zei ik – om er makkelijk van af te zijn – “Sorry, ik heb die dag geen tijd!”. Daarmee zette ik mezelf alleen regelmatig klem. Vervolgens bleek vaak dat de ander ook wel de week daarna kon of dat het helemaal geen haast had. “Sh*t!”, dacht ik dan. Nu moet ik alsnog gaan.

Het is handiger om de waarheid te spreken én om niet te uitgebreid uit te leggen waarom je ergens wel of niet voor kiest. Daarmee sta je steviger en bespaar je jezelf onnodige discussies.

  • Zeg gewoonweg “Nee, dit lukt niet!”. Het maakt niet uit of het niet lukt omdat je drie belangrijke werkafspraken hebt, je kat aan het bevallen is of omdat je vanavond net had gereserveerd voor een Netflix & chill-avond. Je kunt niet. Punt.
  • Heb je ergens geen zin in? Geef dan eerlijk aan “Dit is niet zo mijn ding!”. Wijd er niet te veel over uit waarom het je ding niet is. Daarmee nodig je de ander namelijk juist uit om te zeggen “Oh maar, dit is wel echt jouw ding, want…”.
  • Vermijd woorden als “Ik ben bang dat…” of “Ik denk dat…”. Als jij denkt dat het niet gaat lukken, ziet de ander misschien nog wel een mogelijkheid.
  • Houd bepaalde argumenten voor je. Zelf ben ik gestopt met dingen zeggen als “Ik heb niet zoveel energie” of “Ik ben wat moe”. Daarmee maak je jezelf onnodig klein. Niet iedereen zal begrijpen wat je hiermee bedoelt. Zeg dan liever gewoon “Vandaag gaat me niet lukken” of “Ik heb al een volle agenda”.
  • Probeer waar mogelijk eerlijk te zijn. Zeg niet dat je geen tijd hebt als de werkelijke reden is dat je ergens geen zin in hebt. Spreek dan dat laatste uit. En heb je ergens om een specifieke reden moeite mee? Zeg het hardop. Vind je bijvoorbeeld een bepaalde vraag heel lastig en vervelend? Zeg dan gewoon “Ik krijg die vraag liever niet. Dat ligt gevoelig, want…”. Daarmee is de kans veel groter dat mensen er blijvend mee ophouden. Dat scheelt jou nóg vaker je grenzen aangeven.

8. Weet waar je het voor doet

“Nee” zeggen, grenzen aangeven of mensen ergens op aanspreken is niet leuk om te doen. Dat zal ik niet ontkennen. Ook ik zie nog steeds weleens als een berg op tegen lastige gesprekken of tegen een “Nee”. Mij helpt het om steeds voor ogen te houden waarom ik dit allemaal doe. Waarom wil ik assertiever worden? Waarom zeg ik nu “Nee”? Waarom stap ik op deze persoon af om te zeggen dat ik iets niet prettig vond?

Je doet het met een reden. Je wilt je bijvoorbeeld minder vaak een slachtoffer van de situatie voelen, meer tijd voor jezelf overhouden, stress voorkomen of beter je energie en grenzen bewaken. Voor dat alles is assertief zijn een must. Houd dat voor ogen. Dan wordt het op het moment zelf makkelijker om je tóch uit te spreken.

Assertiever worden kan iedereen leren

Niemand wordt assertief of niet-assertief geboren. Iedereen kan leren om assertiever te worden, meer voor zichzelf te gaan staan en duidelijker op te komen voor wat diegene vindt of wilt. Begin gewoonweg ergens. Al is het maar door voortaan mensen in de supermarktrij niet te laten voordringen als jij er al eerder stond.

Ik kan uit ervaring zeggen dat assertiever worden niet vanzelf gaat en dat het tijd kost. Soms trap je alsnog in je eigen valkuilen of besef je weer eens pas later dat je iets anders had kunnen aanpakken. Maar dat hoort er allemaal bij. Blijf oefenen. Dan word je vanzelf steeds iets assertiever én raak je meer overtuigd dat jij dit kunt.

Lukt het jou goed om je assertief op te stellen? In welke situaties wel of niet?

1 1
assertiever worden

BLIJF OP DE HOOGTE

Laat je e-mailadres hieronder achter. Dan stuur ik je een mailtje zodra ik een nieuw bericht heb geplaatst.

blogger romy vakervrolijk

Door Romy

Tikgrage theeleut. Nooit uitgekletst. Ik inspireer je graag om vaker vrolijk in het leven te staan. Dat doe ik door goudeerlijke en persoonlijke teksten te schrijven en liefdevolle tips te delen. Mét een vleugje humor.

Ik ben benieuwd wat jij vindt…

  1. Daenelia 30 mei 2024 op 8:41 am - Beantwoord

    Oh joh, dit is ook weer iets wat makkelijker wordt als je ouder wordt (zeker voor vrouwen). In sommige gevallen is het ‘pleasen’ aangeleerd gedrag, omdat je het – als meisje – vervelend vindt als je iets doet wat wordt afgekeurd. Kijk maar eens naar jonge meiden die wél zeggen dat ze ergens geen zin in hebben, of zeggen dat ze moe zijn, of uberhaupt ergens nee tegen zeggen: ‘zeurkous’. Dus. Als dat het geval is, dan kan ik eerlijk zeggen dat je er op een gegeven moment gewoon klaar mee bent. Ik denk wel dat jouw tips (nummer 6!) helpen om dat 10 jaar eerder voor elkaar te krijgen.
    Assertiviteit is een beetje als een pleister van je arm halen: doe je het langzaam en voorzichtig, dan doet het vaak alleen maar meer pijn en langer. Veel beter is om je voor te bereiden en dan in één ruk er af. Dan voel je het bijna niet (in mijn geval: misschien heb ik een andere pijngrens, he). Dus snel afkappen als iets niet bevalt, duidelijk zijn en er op voorbereid zijn dat mensen het nooit leuk vinden om ‘nee’ te horen.

  2. Maaike 3 juni 2024 op 10:28 pm - Beantwoord

    Gelukkig ben ik hier ondertussen beter in dan vroeger, maar ik vind het nog steeds wel wat moeilijk en eng. Fijne tips! 😀 Die kunnen me zeker helpen.

Recente blogs

Sunday Funday | 45 leuke dingen om te doen op zondag

11 februari 2018|Lifestyle|

Zondag is, na vrijdag, mijn favoriete dag van de week. Op zaterdag ren ik vaak van hot naar her, maar op zondag doe ik het graag iets rustiger aan. Gelukkig hoef ik me nooit te vervelen en zijn er talloze leuke dingen om te doen op zondag, zelfs als het regent dat het giet. Ben jij even inspiratieloos hoe jij je zondag kunt besteden? Dan geef ik je graag een frisse lading (actieve, rustige of gewoon gezellige) ideeën om jouw zondag door te komen. Lees snel verder voor leuke dingen om te doen op zondag.

Wasbar in Antwerpen| Leuke hotspot voor lunch én schone was

6 januari 2019|Op reis|

Ooit een wasserette en een lunchtentje in één gezien? Nee? Ik tot voor kort ook niet. Maar in Antwerpen ontdekten wij de leuke hotspot Wasbar aan de Melkmarkt, waar je gezellig luncht tussen de wasmachines (of de was doet tussen het lunchen door!). Een onwijs kleurrijk tentje waar je in huiselijke sfeer (tussen de wasmachines) kunt ontbijten, lunchen, dineren of iets kunt drinken. Ik was zó enthousiast over Wasbar in Antwerpen dat ik je in dit artikel graag laat meegenieten van deze bijzondere hotspot in het centrum.

Schaduwkanten ontdekken én eraan werken? 11 tips om meer jezelf te zijn

18 juli 2023|Zelfliefde, Persoonlijke groei|

Van een coach leerde ik ooit de term "schaduwkanten". Dit zijn de rauwe randjes aan jezelf die je liever niet open en bloot aan de buitenwereld toont. Dat kunnen negatieve eigenschappen zijn, maar ook behoeften waar je liever niet aan toegeeft of dingen die je onterecht veroordeelt. Denk aan angst, controlfreak-neigingen, gevoeligheid of schaamte over bepaalde gebeurtenissen. Het vervelende is dat die schaduwkanten je vaak juist in de weg gaan zitten als je ze diep wegstopt. Die schaduwkanten onder ogen komen én ze accepteren aan mezelf, heeft mij geholpen om liever naar mezelf te kijken. Daarom dit artikel over je schaduwkanten ontdekken én over jezelf ook met die kanten accepteren.