“Wees gewoon jezelf”, zeggen we vaak. Maar zo gewoon als dat advies klinkt, is het helaas in de praktijk niet. We verliezen onszelf allemaal weleens tussen de vele verwachtingen die anderen én wijzelf van ons hebben. Toch is het belangrijk om een goede poging te doen jezelf te zijn. Dat bespaart je veel kostbare energie en – laten we wel wezen – het maakt je ook een leuker, vrijer mens. Maar hoe doe je dat: écht jezelf zijn als er altijd een innerlijke criticus in je oor tettert? Ik neem je mee in 9 tips die mij een handje hielpen om vaker bij mezelf te blijven.

Wat betekent het om jezelf te zijn?

Ken je de uitdrukking dance like no one is watching? Voor mij beschrijft dat precies wat jezelf zijn inhoudt. Zodra ik alleen thuis ben, zing ik gerust keihard mee met foute hits of maak ik met de kat in mijn armen vrolijke pirouettes door de woonkamer. Maar als er iemand meekijkt, matig ik toch mijn hyperactieve enthousiasme een beetje. Misschien herken je dat. Jezelf zijn is voor mij het tegenovergestelde: zijn wie je ook bent als er géén mensen kijken. En dus niet doelbewust kanten van jezelf verstopt houden.

Jezelf zijn is de moed hebben om te zeggen wat je écht denkt, om emoties te tonen (ook als ze minder mooi zijn), en om keuzes te maken die passen bij jou. Zelfs als dat niet is “hoe het hoort”.

Dat betekent niet dat je tijdens een sollicitatiegesprek precies dezelfde versie van jezelf bent als op een festival (tenminste, dat komt over het algemeen de uitkomsten van je sollicitatiegesprek niet ten gunste…). Maar het gaat erom dat je in de kern dezelfde persoon blijft. Je durft trouw te blijven aan wie jij bent, en woorden te geven aan wat je voelt of nodig hebt. Zonder maskers. Zonder je in allerlei lastige bochten te wringen.

Waarom is jezelf zijn zo belangrijk?

Het kost bakken met energie als je niet echt jezelf bent. Elke keer dat je een masker opzet, je mening inslikt of over je grens laat gaan om een ander tevreden te houden, doe je jezelf tekort. Daar gaat energie in zitten die je niet aan andere, leukere dingen kunt besteden. Ook zorgt het ervoor dat de ander niet de echte jou te zien krijgt, maar een afgevlakte, fijngestreken persoon. Hartstikke zonde! De niet-gladgestreken versie van jou is namelijk véél leuker en menselijker, en je trekt er makkelijker mensen mee aan die op jou lijken.

Waarom jezelf zijn zo belangrijk is? Nou, hierom bijvoorbeeld:

• Het geeft je energie. Maskers ophouden is doodvermoeiend. Hoe meer je jezelf mag zijn, hoe meer energie je overhoudt voor de dingen die er écht toe doen.
• Het zorgt voor echte verbinding. Alleen als je jezelf volledig laat zien, kunnen anderen je leren kennen. Echte connecties ontstaan niet door perfect te proberen te zijn, maar door puur te zijn. Perfecte mensen zijn helemaal niet zo leuk om mee bevriend te zijn (voor zover perfecte mensen überhaupt bestaan).
• Het voorkomt stress en spanning. Jezelf anders voordoen levert continu innerlijke strijd op. Je wilt iets niet doen, maar doet het toch. Je stelt je lief en verlegen op, maar voelt je ondertussen een vurige tijger. Dat verschil tussen wie je van binnen bent en hoe je je voordoet, geeft onwijs veel stress. Al helemaal als je over grenzen heen laat gaan of jouw belangen aan de kant zet!
• Het opent deuren. Als je stopt met je anders voordoen dan je bent, trek je eerder kansen en mensen aan die écht bij jou passen.

Kun je echt jezelf zijn?

Het korte antwoord? Ja! Jezelf zijn is misschien niet altijd makkelijk, maar het is absoluut mogelijk. Het vraagt alleen om veel oefening, een dosis lef en – tja – soms ook om een dikke huid. Mensen zullen altijd iets van je vinden. We zijn als mensen nu eenmaal gedachtenproduceerders en hebben dus ook gedachten over anderen. Dus ja, je buurvrouw vindt je jurk misschien stom en wellicht denkt je collega dat je een saaie muts bent. Nou en? De kunst is om zélf te geloven dat jij goed genoeg bent zoals je bent, zelfs als je collega of achterbuurvrouw daar anders over denkt.

De mensen die écht van je houden, willen ook het allerliefst dat jij jezelf bent. Zonder toneelstukjes, zonder perfecte jasjes, zonder continu rekening te houden met “hoe het hoort”. Dus alsjeblieft, wees jezelf. Doe het voor jezelf én voor de mensen om je heen.

Hoe je dat doet? Dit zijn 9 tips die mij hebben geholpen om vaker dicht bij mezelf te blijven.

1. Accepteer dat jezelf zijn iets anders is dan perfect zijn

Ik kan het niet mooier maken: perfectie bestaat niet. Hoe hard je ook je best doet, je zult nooit perfect zijn of worden. Zelfs na honderden zelfhulpboeken en talloze ‘Hoe word je de beste versie van jezelf?’-cursussen ben je imperfect. Je zult altijd trekjes hebben die niet zo Insta-proof zijn. Dat ligt niet aan jou; dat ligt aan het feit dat je mens bent.

Door steeds maar pogingen te doen je imperfecties weg te poetsen of te verhullen, raak je alleen maar verder verwijderd van jezelf. Jezelf zijn betekent ook accepteren dat je soms onzeker, chaotisch, traag, druk of overgevoelig bent. Accepteer dat dit is wie jij bent. Dan wordt het makkelijker om jezelf met al je kanten te laten zien aan de (heus niet zo boze) buitenwereld.

Jezelf zijn = jezelf accepteren. Ook de kanten van jezelf die wat jou betreft geen plek in een glossy tijdschrift verdienen.

Ik vond het zelf bijvoorbeeld jarenlang lastig dat ik nogal een gevoelige kant heb. Eén bericht over een zieke BN’er die ik niet eens ken, kan me al een hele dag van mijn stuk brengen. Stom, vond ik. Maar ja, als iets bij je hoort, zit er vaak niets anders op dan het te accepteren en er het beste van te maken.

Het helpt daarbij ook om de positieve kanten of keerzijdes te zien van je negatieve trekjes. Zo ben ik door mijn gevoeligheid wellicht eerder overprikkeld, maar de gevoeligheid helpt me aan de andere kant ook weer juist om een goede interviewer te zijn.

2. Vraag je af: “Wat zou ik doen als niemand iets van me zou vinden?”

Stel je voor dat er helemaal niemand is die ook maar iets van je kan vinden. Of dat we – ploef – met een toverstaf de mogelijke meningen over jou uit het hoofd van een ander kunnen wegtoveren. Wat zou je dán doen of kiezen?

We maken veel keuzes vanuit angst voor afwijzing. Je slikt bijvoorbeeld je mening in bij een vergadering, uit angst dat je collega’s het je niet in dank afnemen als jij hun plan “afkraakt”. Of je laat die knalrode jurk maar hangen in de winkel. Want tja, misschien kijkt iemand op straat wel vreemd op als je dat opvallende kledingstuk draagt. Maar eigenlijk is dat zonde. Misschien denken mensen wel helemaal niet wat jij denkt. Sowieso bestaat er geen leven waarin niemand ooit iets van je vindt.

En nee, je hoeft niet altijd tegen de stroom in te gaan. Maar probeer in ieder geval vaker in je afwegingen mee te nemen wat jij werkelijk wilt.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Romy Veul | vaker vrolijke blogger (@vakervrolijk)

3. Neem je gedachten niet te serieus

We hebben allemaal een innerlijke criticus die soms snoeihard is. “Dit kan jij niet!”, tettert hij. Of “Wie zit er nou op mij te wachten?”. Maar hé, veel van wat je denkt, is helemaal niet waar. Je gedachten zijn geen feiten. Ze zijn verhalen die je brein bedenkt, vaak gebaseerd op oude ervaringen of op wat we als “normaal” zien.

Wat mij helpt, is om mijn gedachten te zien als iets wat voorbijschiet en waar je niet al te veel aandacht aan moet besteden. Zie ze als medeweggebruikers die met 130 km/uur langs je zoeven op de snelweg, of als windvlagen die overgaan, of voor mijn part als scheetjes die je één keer hoort en die dan in de lucht dwarrelen. Ze komen. Ze gaan. En je hoeft er verder niets mee.

Betrap jezelf op negatieve gedachten, maar zie ze vooral aan voor wat ze zijn: negatieve gedachten. Niets meer en minder dan dat. Laat ze ook weer wegvliegen en baseer er vooral je keuzes niet op.

Jezelf zijn wordt een stuk makkelijker als je stopt met alles te geloven wat je denkt.

4. Wees kritisch op wie en wat je toelaat in je leven

Jezelf zijn is knap lastig als je omringd bent door mensen die je klein houden, of als je andere dingen jouw energie laat wegslurpen. Dus wees kritisch op alles wat je dichtbij laat komen én wat je juist liever ver van je afhoudt.

Probeer vooral energiegevers (fijne mensen, mooie verhalen, leuke uitdagingen) tot je te nemen en houdt energieslurpers liever buiten de voordeur.

Dus: heeft je buurvrouw vaak kritiek op je? Probeer gesprekken voortaan kort en oppervlakkig te houden. En voel je je vaak rot door de zoveelste refresh van de NOS-site met alwéér verschrikkelijk wereldnieuws? Gooi de app van je telefoon, zodat je minder vaak in de “even checken”-verleiding komt. Omring je in plaats daarvan liever met mensen en prikkels die je juist een fijn gevoel bezorgen.

5. Laat ze maar denken

Mensen hebben áltijd een mening. Of je nu in een knalrode jurk loopt of in een grijze jas, en of je nu promotie maakt of juist besluit je carrière op een lager pitje te zetten – er zal altijd iemand iets van je vinden. Dus in plaats van meningen te voorkomen, kun je maar beter gewoon jouw leven leiden en die meningen voor lief nemen.

Tip voor wie het, net als ik, weleens lastig vindt om andere meningen het ene oor in en het andere weer uit te laten gaan: lees het boek The Let Them Theory van Mel Robbins. Dat gaat precies hierover. Laat andere mensen maar. Laat ze maar doen wat ze doen, denken wat ze denken, en desnoods hun felle mening uitspreken. Dat hoeft jou er niet van te weerhouden dat jij ook lekker je ding doet.

Sinds ik mezelf vaker voorhoud “Laat ze maar denken”, voel ik me veel vrijer. Want als ze tóch altijd wat vinden, waarom zou ik dan mijn leven vormgeven op basis van meningen van anderen?

6. Wees nieuwsgierig naar wie je werkelijk bent

Ruil je felle zelfkritiek eens in voor oprechte nieuwsgierigheid. Dus niet “Wat stom dat ik moe word van een drukke verjaardag!”, maar wel “Goh, wat kost me dan eigenlijk zoveel energie?”. Kijk daarbij met een objectieve blik naar jezelf. Alsof je een zeldzame diersoort bent die door een bioloog in zijn natuurlijke habitat wordt geobserveerd. “Goh, werkt dat zo bij mij? Interessant!”

Deze tip probeer ik zelf veel toe te passen. Voorheen vond ik dingen die “anders” aan mij zijn vaak stom. Ik vond het stom dat ik als introvert moe werd van dingen die anderen energie geven. Ik vond het stom dat ik niet echt een hypersociale netwerker bent. Ik baalde ook dat ik soms zo gevoelig reageer op verdrietige verhalen van anderen. De laatste jaren ben ik dat gaan omdraaien:

• Goh, waar reageer ik eigenlijk gevoelig op en waarop niet?
• Wat heb ik nodig om me na het weekend opgeladen te voelen?
• Wat geeft me energie en wat kost energie?
• Wat raakt me zo in deze situatie en waarom?
• Ah oké, ik ben ongeduldig – wat grappig eigenlijk! Waar zou dat vandaan komen?
• Waar merk ik het eigenlijk aan als ik uitcheck of moe ben?

Door nieuwsgierig te zijn, leer je jezelf steeds beter kennen en kun je ook met meer compassie naar jezelf kijken. Zo kun je beter voelen en zien waar je grenzen liggen en daar ook naar luisteren. Ook helpt het om jezelf serieuzer te nemen, zelfs als een ander dat niet doet.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Romy Veul | vaker vrolijke blogger (@vakervrolijk)

7. Voel wat meer, denk wat minder

Hoi, zijn er meer hoofden op pootjes met een alsmaar denkend brein hier? Steek je hand op! Ook een vraag als “Wie ben ik echt?” of “Hoe moet ik dan echt mezelf zijn?” roept vaak allerlei gedachten en vragen op. Wat wil ik? Waarom ben ik zo? Waar liggen mijn grenzen? Tja, je kunt er een hele filosofieles mee vullen. Toch denk ik dat echt jezelf zijn vooral een kwestie is van niet te veel nadenken en vooral voelen wat op een bepaald moment bij je past.

Je kunt bijvoorbeeld wel denken “Ik ben introvert, dus ik laad niet op van sociale gelegenheden”. Maar uiteindelijk verschilt dat ook per situatie. Misschien laad je van de verjaardag van ome Bertus inderdaad niet op, maar van een gezellige thee-avond met een vriendin wél. En waar je het de ene keer niet erg vindt als een collega iets te pinnig is, kun je dat op een andere dag misschien niet óók nog erbij hebben.

Bovendien: vaak kan je hoofd wel duizend redenen bedenken om een masker op te zetten of om niet naar je gevoel te luisteren. Maar veel belangrijker is of het op dat moment klopt. Luister vaker naar de signalen die je lijf geeft. Dat zijn er meer dan je denkt.

• Merk je dat je hartkloppingen voelt voor een date? Spreek het uit naar je mogelijke prins(es) op het witte paard. Of zeg de date af als de hartkloppingen komen doordat je deze griezel absoluut niet nog eens wilt zien.
• Voel je je compleet overweldigd na een drukke zaterdag? Zeg dan een van je plannen voor zondagochtend af om toe te geven aan je vermoeidheid.
• Merk je dat je van slag bent door een stomme opmerking? Doe er op dat moment iets mee.
• Voel je dat je uitcheckt in een gesprek en je hoofd er even niet bij kunt houden? Zeg het, neem een pauze of ga naar huis. Het is oké. Het is heel menselijk om soms watten in je hoofd te hebben.

Kortom: ga niet te snel je gevoelens nuanceren of in twijfel trekken of jezelf toch over het randje duwen. Luister naar je gevoel.

Lees ook: Minder denken, meer voelen - ja maar, hoe dan?.

8. Durf hokjes en verwachtingen van je af te schudden

We leven in een wereld vol hokjes. Of het nu gaat om leeftijd, uiterlijk, gender, karaktereigenschappen of rollen die je vervult, er is voor iedereen wel een hokje of tien te bedenken.

Zelf worstelde ik bijvoorbeeld jarenlang met het onzichtbare stempel “het lieve, verlegen meisje” op mijn voorhoofd. Na een tijdje begon dat hokje voor mij te wringen. Ik paste er niet meer in en wilde eruit. Ik ben namelijk weleens lief en stil, maar ik ben óók krachtig, ik heb óók een mening, ik ben óók een mega-ambitieus ondernemend mens… Dus besloot ik vaker dingen te doen die niet bij mijn hokje passen. En ja, dan stuit je soms op weerstand of “Jeetje, dat had ik niet achter jou gezocht!”-opmerkingen. Maar daar moet je dan misschien maar doorheen. Hoe vaker je dingen doet die niet bij jouw hokje passen, hoe beter andere mensen ook gaan snappen dat je veel meer bent dan dat.

Het kost tijd en lef om los te komen van hokjes. Maar door in de praktijk te ervaren dat jij méér bent dan stempels die anderen op jou plakken, wordt het makkelijker om echt jezelf te zijn. En om te ontdekken wie jij – los van die hokjes – bent.

Zoals Brené Brown zegt: “Laat los wie je denkt te moeten zijn.”

9. Stel jezelf open (ook als dat lastig is)

Jezelf zijn vraagt ook om jezelf kwetsbaar opstellen. Je bent pas écht jezelf in contact met anderen als je soms ook stomme emoties (verdriet, boosheid of frustratie) toelaat. Dat kan spannend zijn, want je loopt het risico dat iemand je daardoor even niet zo lief, leuk en aardig vindt of kritiek heeft. Maar kwetsbaarheid levert ook ontzettend veel op:

• Een ander ziet je écht, ook in je lastige emoties.
• Je kunt meer echte verbindingen ervaren als je alle emoties er laat zijn.
• De ander zal zich ook eerder kwetsbaar opstellen als jij daarin het goede voorbeeld geeft.
• Door je open te stellen, geef je de ander de kans er voor jou te zijn.
• Je kwetsbaar opstellen geeft ook naar jezelf een signaal af: dat jij en je emoties er mogen zijn.

Kwetsbaarheid is misschien wel de krachtigste manier om écht jezelf te zijn. Je zet daarmee maskers af en toont anderen een wellicht minder glossy-waardige versie van jezelf. Eentje die er óók mag zijn en die je dierbaren vaak maar wat graag zien.

Jezelf zijn is een proces zonder eind

Weet ook: jezelf zijn is geen doel dat je ooit met een rode krul erachter kunt afvinken. Het is een proces dat je leven lang doorgaat. Je bent immers op je dertigste niet meer wie je op je achtste of zestiende was. En op je vijftigste ben je ook weer een ander mens. Je behoeften veranderen, je karakter transformeert. Ook de dingen die je leuk vindt, blijven niet altijd gelijk.

Dus jezelf zijn is vooral een kwestie van continu voelen wat je voelt en daarnaar luisteren. Ook als een ander of jouw eigen innerlijke criticus daar iets van vindt. Jezelf zijn is misschien spannend, maar allesbehalve onmogelijk. En het is vooral altijd de moeite waard.

Zijn er situaties waarin jij het spannend vindt om echt jezelf te zijn?