grenzen bewaken

Je grenzen bewaken met 7 tips (ook als je een pleaser bent!)

  • 9 januari 2023
  • 5 Reacties

Je zit uitgeblust op de bank omdat je veel te veel in één week hebt gepropt. Je bent gefrustreerd van hier tot en met omdat iemand iets tegen je zei wat niet door de beugel kan. Of je kampt met een enorme baksteen in je maag waar je geen raad mee weet. Vaak merken we het maar al te goed als je over je grenzen heen bent gegaan, of als anderen een grens hebben gepasseerd. Maar daar ook iets van zeggen – het liefst op tijd – is een tweede. Hoe doe je dat, je grenzen bewaken? Dit zijn 7 tips van mij als ex-please-kampioen.

Grenzen bewaken is beter dan ze overschrijden

Ik ben lange tijd een grote ramp geweest in mijn grenzen bewaken. Op de middelbare school mailde ik – met tegenzin – mijn samenvattingen naar iedereen rond die boeken niet had gelezen. Tja, ik wilde niemand teleurstellen. Als hele weekenden volgepropt waren met afspraken, vond ik dat ik niet moest klagen en gewoon mijn gezicht moest laten zien. Anderen hadden hier toch ook de puf voor?! Op het werk rende ik vaak voor collega’s en leidinggevenden zonder ook maar een keer te zeggen “Ik geloof dat het iets te veel is”.

Maar toen werd ik ouder én ondernemer én kreeg ik een relatie. En ja, opeens móest ik wel grenzen bewaken. Als ik dat niet deed, was ik voor niemand een leuker mens (en zeker voor mezelf niet). Bovendien merkte ik dat ik me best vaak dingen liet zeggen die ik niet terecht én niet lief vond (wat kon variëren van “Goh, zou jij niet eens een zonnebankje pakken met jouw huid?” tot “Wat leuk, zo’n bedrijfje! Verdient je vriend dan goed ofzo?”). Eerst liet ik dat gebeuren. Totdat ik ging inzien dat ik daar wat van mocht zeggen, en dat die opmerkingen ophielden als ik mijn mond opentrok.

Grenzen stellen maakt je leven makkelijker

Als ik toen had geweten hoeveel leuker je leven wordt als je je grenzen bewaakt, was ik er zeker eerder mee begonnen. Het heeft mijn leven in vele opzichten luchtiger gemaakt. Sinds ik grenzen stel, puilt mijn agenda niet meer op onmogelijke manieren uit. Als ik naar sociale dingen ga, ben ik daar écht bij (in plaats van dat mijn hoofd half in dromenland verkeert). Ook mijn zelfvertrouwen is beter geworden sinds ik niet meer alles laat gebeuren. Het scheelt bákken frustratie als je meteen zegt dat je ergens niet blij mee bent (zoals met skin shaming) in plaats van je er in je eentje over op te vreten.

Bovendien geloof ik dat anderen er ook wat aan hebben dat ik mijn grenzen beter bewaak. Mensen wíllen vaak helemaal niet over je grenzen heen gaan. Ze weten misschien helemaal niet dat jouw grens al gepasseerd is. Het kan best zijn dat je leidinggevende denkt dat je agenda een gatenkaas is en dat je blij bent met een nieuwe opdracht. Dan is het aan jou om te zeggen dat het tegendeel waar is.

Zo ook zijn veel rotopmerkingen vast niet “rot” bedoeld. De ander weet pas dat het wel rot overkomt, als jij je mond opentrekt.

grenzen bewaken 2
De foto’s bij dit artikel zijn gemaakt door Gea van Blooming Picture.

Grenzen bewaken, zo doe je dat!

Voor mij is grenzen bewaken een lange reis geweest, één waarvan ik uiteraard nog steeds de eindbestemming niet bereikt heb. Ik volgde drie jaar geleden een assertiviteitstraining, leerde in allerlei situaties voor mezelf opkomen, begon met ‘nee’ zeggen, oefende met dat alles eerst in mijn werk en later ook privé, en deed daarnaast coaching om van belemmerende overtuigingen af te komen. Nog steeds is de grens de ene keer sneller en krachtiger getrokken dan de andere keer. Maar ermee bezig zijn is de belangrijkste eerste stap!

Dit zijn 7 tips waarmee ik mijn grenzen bewaak.

1. Signaleer de eerste signalen

Je kunt wel denken dat grenzen aangeven niet jouw ding is. Je houdt er nu eenmaal van om anderen te helpen en er voor mensen te zijn. Maar als jij je grenzen niet bewaakt, dan bewaakt je lichaam ze na een tijdje wel voor je. Dus beter kun je op tijd aan de bel trekken.

Hoe langer je over grenzen heen laat gaan, hoe harder alles in je lijf gaat schreeuwen.

Een voorbeeld: bij mijn eerste bijbaan gaf ik het nooit aan als er te veel werk op mijn takenlijst stond. Ik ging gewoon door. Het frustreerde me dan als ik op zaterdag een mailtje zag binnenkomen voor nóg een taak. Dat kon ik er toch niet bij hebben?! En als er maandag nóg een taak in mijn mailbox belandde, was de storm in mijn hoofd al helemaal volop aan het woeden. Kon nou niemand zien dat ik het veel te druk had?! Maar nee inderdaad, dat konden mensen onmogelijk opmerken, want ik zei niets.

Dan komt er een moment dat je ‘s avonds huilend aan de eettafel zit omdat het allemaal “vééél te vééél” is en je “écht niet meer kunt”. Had ik gewoon de eerste keer mijn grens aangegeven, dan was het niet zover gekomen en had dat me een mental breakdown boven mijn bord spaghetti gescheeld.

Kortom: denk niet dat het wel losloopt. Zeg het direct als je merkt dat iets te veel is of als je ergens mee zit. Daarmee voorkom je erger. Voor jou én de ander.

2. Luister naar brokken in je keel en bakstenen in je maag

Als je moeite hebt met grenzen bewaken, is je lichaam soms beter in communiceren dan jijzelf. Ik kan zelf nog zo goed doen alsof er niets is en het allemaal wel lukt, maar mijn lichaam laat dan wel merken dat dat Pinokkio-verhalen zijn. Als je signalen opmerkt in je lijf, zijn die er om serieus te nemen. Ze willen je vertellen dat jij grenzen te bewaken hebt.

Dat kan van alles zijn:

  • Je voelt je oververmoeid doordat je al veel te lang met zo’n honderd kilo hooi op je vork rondloopt.
  • Je hebt een knoop in je maag als je bij iemand bent, omdat diegene over je grenzen is gegaan en je dat nooit hebt uitgesproken.
  • Je voelt een acute woedeaanval opkomen als iemand een bepaalde uitspraak doet. Dáár ben je het niet mee eens.
  • Je voelt stiekem de neiging om iemand compleet door elkaar te schudden omdat je die ellenlange vergaderingen van 1,5 uur echt niet meer trekt (maar je blijft stokstijf zitten).
  • Je voelt kriebels in je buik die je zeggen dat je dit ene ding nog veel te spannend vindt om nu te doen.
  • Je komt niet uit je woorden omdat je je niet fijn voelt in een bepaalde situatie of groep.
  • Etc.

Als je zoiets voelt, neem het serieus. Ga als het kan even apart zitten en probeer te bedenken (of beter: voelen) wat het je wil zeggen. Vaak weet je dat diep van binnen wel.

Tip: leer jouw signalen herkennen

Het zou nog mooier zijn als je voorkomt dat je op een knoop-in-je-maag-punt komt. Daarvoor is het handig als je je eigen lichamelijke signalen herkent. Is het bij jou bijvoorbeeld een teken dat je over je grenzen heen gaat als je compleet dichtklapt? Wijst buikpijn je erop dat je te veel werkstress hebt? Als je dat weet, kun je al bij de eerste scheutjes buikpijn of niet-uit-je-woorden-komen-taferelen in actie komen.

3. Heb helder wat jouw kernwaarden zijn

Natuurlijk moet je soms meebewegen met anderen. Maar sommige waarden zijn waarschijnlijk zó cruciaal voor je dat er niet over te onderhandelen valt. Schrijf eens op welke waarden dat voor jou zijn. Wat moet voor jou minimaal in orde zijn wil je je bijvoorbeeld prettig voelen op het werk, in een groep mensen, in een vriendschap of in een relatie?

Zo vind ik het qua werk heel belangrijk om afspraken na te komen (dat doe ik zelf, en dat vind ik ook fijn bij opdrachtgevers). Om die reden kan er bij mij wat grenzengedoe ontstaan als iemand bijvoorbeeld drie keer een factuur te laat betaalt, als afspraken steeds verplaatst worden of als ik er niet op kan vertrouwen dat iemand op tijd input aanlevert. Ik weet dan: als dit zo doorgaat, moet ik er wat van zeggen.

In een vriendschap of relatie vind ik respect en oprechtheid belangrijk. Als iemand die ik vertrouw achter mijn rug om over me praat, voel ik me daar heel naar over. Op zo’n moment moet ik er ook wat van zeggen. Anders weet ik dat het gaat knagen, en dat ik me minder fijn voel bij die persoon.

(Voor de goede orde: ik heb gelukkig superlieve vrienden en een fijne relatie, dus dit is al héél lang niet meer gebeurd.)

Zo kun je ook voor jezelf een lijstje maken van punten die jij heel belangrijk vindt in verschillende settings. Voel je ook maar iets van frustratie, boosheid of spanning in je lijf? Ga dan na of er misschien iets misgaat bij die kernwaarden.

grenzen bewaken 3

4. Wees eerlijk naar jezelf

Je weet waarschijnlijk heel goed wanneer mensen een grens over gaan. Zelf riep ik dan altijd maar “Oh joh, geen probleem!” of “Kan gebeuren!”. Maar van binnen kookte ik als een snelkookpan die op ontploffen stond. Maar ik geloof dat het voor het bewaken van je grenzen heel belangrijk is om eerlijk te zijn. Écht eerlijk. Naar jezelf toe over waar je grenzen liggen, maar ook naar anderen.

Hoe vaker jij zonder iets te zeggen over een grens heen stapt, hoe meer de ander ervan overtuigd raakt dat dit voor jou écht geen probleem is.

Een vrij onschuldig voorbeeld van mijn lieve oma:

Iemand nam ooit een blok kaas voor mijn oma mee van de markt. “Oh lekker!”, riep ze. Daarna dacht diegene dat oma die kaas veel lekkerder vond dan die uit de supermarkt. Elke twee weken nam hij speciaal voor haar dat blok kaas mee van de markt. Oma wilde dat eigenlijk niet, want het was dure kaas en zoveel verschil proefde ze niet. Maar omdat ze steeds maar mompelde “Oh ja, lekker. Dank je wel!”, bleef hij de kaas kopen. Pas toen ze het eerlijk zei, stopte dat – vele jaren (en kaasblokken!) later.

Jij bent de enige die zo’n vicieuze cirkel kan doorbreken. Vond je dat ene kampeertripje helemaal niets en wil je nooit meer in een tent slapen? Wees eerlijk! Anders lig je volgend jaar geheid in dezelfde tent. En vind je het niet leuk om een bepaalde taak op het werk op te pakken? Geef het aan. Als je dat niet doet, kan het zomaar jouw vaste nieuwe project worden.

5. Leer eerst te denken “Wat wil ik?”, dan pas “Wat wil de ander?”

Gezond egoïsme heet dat. Oftewel: kiezen voor jezelf. Als je net begint met je grenzen bewaken, kan het allemaal nog spannend en onwennig zijn. Je vraagt je misschien af of jouw grenzen wel normaal zijn. Althans, dat is een neiging die ik had. Als ik bijvoorbeeld als introvert graag een avond voor mezelf wilde en daarom niet naar een filmavond ging, vroeg ik me daarna af hoe anderen dat zouden doen. “Gingen Lotte en Daan wel mee?”, informeerde ik dan. Of “Vind je het stom dat ik niet mee was?”.

Ik gunde mezelf de afzegging pas als ik zeker wist dat anderen het zouden snappen. Of ik wist er überhaupt geen afzegging uit te persen en legde het bij de ander: “Ehm, ik merk dat ik heel erg moe ben. Zou je het erg vinden als ik niet meega?”. Maar je grenzen bewaken gaat over leren voelen wat voor JOU belangrijk is.

Het gaat om voelen wat jij wel en niet kunt, en accepteren dat dát jouw standaard is (los van wat normaal is).

Ja, misschien heb je collega’s die zonder te piepen vijf dagen per week overwerken. Dat betekent niet dat dát de standaard is waar jij ook aan moet voldoen. Dus ga de volgende keer dat iemand je wat vraagt eerst na wat JIJ wilt. Los van wat de ander mogelijk verwacht of hoopt dat je zegt, wat zou jij het liefst doen? Natuurlijk moet je soms concessies doen, maar dat hoeft niet iedere keer.

Vind je het lastig om bij jezelf te blijven? Vraag dan of je er later op mag terugkomen. Tijd kopen helpt om stil te staan bij JOUW behoeften, los van wat de ander wil.

grenzen bewaken

6. Grenzen bewaken leer je door grenzen te bewaken

Grenzen bewaken is iets waar je absoluut beter in kunt worden door – zoals bij zoveel dingen – meters te maken. Hoe vaker je toch een grens trekt, hoe makkelijker het wordt. Ik ben zelf tot zeker twee jaar geleden een enorme pleasekoningin geweest. Pas toen ik fulltime ondernemer werd, kon ik er niet onderuit om soms grenzen te trekken. De eerste keren ging dat uiteraard hortend en stotend; soms kwam de boodschap niet lekker uit de verf. Maar hoe vaker ik het deed, hoe meer ik ging inzien dat zelfs ik op mijn strepen kon staan.

Dus blijf niet hangen in de gedachte dat jij nu eenmaal niet voor jezelf kunt opkomen of dat je gewoon te lief bent om anderen teleur te stellen. Je kunt die overtuigingen pas om zeep helpen door soms tóch te zeggen dat je iets niet kunt, wilt of waardeert.

Vaker je grenzen bewaken zorgt ervoor dat…

  • …je beter aanvoelt waar je grenzen liggen.
  • …je lichamelijke waarschuwingssignalen eerder herkent.
  • …je gaat inzien dat je prima in staat bent om je grenzen te bewaken.
  • …het daardoor de volgende keer natuurlijker voelt om het te doen.
  • …je beter leert hoe je op een goede manier grenzen aangeeft (zonder sorry’s en overbodige argumenten).
  • …anderen merken dat jij het zelf wel aangeeft als iets te veel is of als je ergens niet van gediend bent. (Dat is ook voor de ander prettig!)
  • …anderen daardoor minder snel over je grenzen gaan.
  • …je meer zelfvertrouwen krijgt, omdat je inziet dat jij heus voor jezelf mag kiezen.

7. Plan incheckmomenten voor jezelf

Wanneer je in de doorraasmodus zit, is het lastig om je grenzen op tijd te spotten. Er is nauwelijks ruimte om stil te staan bij wat jij wilt, voelt en nodig hebt. Daarom helpt het als je op z’n tijd rust inbouwt. Mediteer, doe yoga, of staar gedachteloos naar buiten of maak een wandeling als je die eerste twee te zweverig vindt. Koppel jezelf even los van alle beeldschermen, laat los dat je altijd nuttig bezig moet zijn en doe iets waarbij je jouw druk-druk-druk-mechanisme uitzet.

Zoals ik al zei: grenzen bewaken kan je lichaam heel goed voor je doen. Dan moet je er alleen wel naar leren luisteren. En dat gaat het allerbeste als je soms uit je hoofd komt en écht naar je lijf luistert.

Vind jij grenzen bewaken lastig?

grenzen bewaken 4
blogger romy vakervrolijk

Door Romy

Tikgrage theeleut. Nooit uitgekletst. Ik inspireer je graag om vaker vrolijk in het leven te staan. Dat doe ik door goudeerlijke en persoonlijke teksten te schrijven en liefdevolle tips te delen. Mét een vleugje humor.

Ik ben benieuwd wat jij vindt…

  1. Naomi 9 januari 2023 op 7:32 am - Beantwoord

    Phoe, zoveel herkenning in dit artikel. Maar dan helaas bij het punt dat je je grenzen (nog) niet bewaakt. Ik zie hierin de oorzaken van mijn burn-out terug. Het is iets waar ik aan werk, met heel veel vallen en opstaan en dit artikel helpt. Dankjewel!

  2. Daenelia 9 januari 2023 op 8:50 am - Beantwoord

    Het draait vooral om eerlijk zijn: tegen jezelf en tegen anderen. De sociale druk kan best groot zijn om maar mee te blijven draaien, omdat je als ‘anders’ gezien wordt als je daar geen zin in hebt (of geen energie, geen kracht, hoe je het ook wil noemen). Op je werk kan ik daar nog wel inkomen. Je wordt tenslotte ingehuurd en betaald om dingen te doen: dus OOK de rotklusjes. Kan je wel zeggen dat je die niet wil doen, maar als dat nou eenmaal onderdeel van je functie is, dan moet je dus een andere functie zoeken.
    Maar vooral in de privésfeer en je vriendenkring moet het toch normaal zijn dat je niet alles altijd samen doet. Daar moet je echt nee kunnen zeggen, ook als het 9 van de 10 keer is. Ik zei 1x dat ik na een week hard werken (fysiek werk, ook nog) echt te moe was om naar een familiefeestje te gaan en ik kreeg bijna een lading rotte vis over me heen dat ik dat toch niet kon maken. Ik ben daarna nooit meer naar dat deel van de familie gegaan. Dat is ook een grens.
    Het fijne is dat als je consequent je grenzen aangeeft, dan kom je ook sneller in aanraking met de omgeving die dat waardeert. Je zult altijd wel een beetje pushen aan je grenzen, want ze zijn ook niet in steen gebeiteld. Je grenzen bewegen. Ik denk dat dat het juist ook zo moeilijk maakt.

  3. Johanna 9 januari 2023 op 1:25 pm - Beantwoord

    Herkenning…. Mijn grenzen bewaken, doe ik op sommige punten redelijk goed, bv bij vrienden en kennissen, die me eigenlijk niets brengen. Maar op andere punten, bv binnen mijn relatie, weer wat minder. Met gevolg dat ik daar (te) veel energie aan kwijd raak, die eigenlijk in iets anders had moeten gaan. Maar nog voor ik jouw bericht had gelezen, had ik me vanmorgen al voorgenomen, dat een van de belangrijkste punten dit jaar zal zijn: mezelf op de eerste plaats zetten. Klinkt egoistisch, maar ach na zo veel jaar, mag dat best.

  4. Lisa 9 januari 2023 op 2:24 pm - Beantwoord

    Mooie blog en herkenbaar. Ik ga toch eens nadenken over m’n kernwaarden. Vorig jaar heb ik inderdaad te snel ja gezegd tegen een opdracht, het was zo’n opluchting toen die afgelopen was! Leermomentje 😉

  5. Evelyne - Gouden Momenten 9 januari 2023 op 7:35 pm - Beantwoord

    Mooi artikel, grenzen bewaken is zo nodig, merk ik zelf maar al te goed.. helaas.. Ik betrap mezelf er op dat ik wel eens over mijn eigen grens ga en inderdaad dat besef je pas wanneer het al te ver gegaan is..

Recente blogs

Binnenkijken in mijn kleurrijke woonkamer

1 augustus 2019|Interieur|

Yes, het moment is eindelijk daar. Mijn kleurrijke woonkamer is, op een paar kleine details na, helemaal af. Ik ben in ieder geval tevreden genoeg om je een nogal uitvoerig inkijkje te geven in de ruimte waar ik heel wat tijd doorbreng. Mijn woonkamer is de kamer die ik in gedachten al jaren geleden aan het inrichten was. Alles had ik al uitgedacht. En toch is de woonkamer uiteindelijk anders geworden dan ik dacht. Kleurrijker, gezelliger en - naar mijn onbescheiden mening - mooier dan ik had durven hopen. Ik laat je dan ook met plezier rondkijken in mijn kleurrijke woonkamer.

Mijn 21 favoriete plannen voor deze lente

31 maart 2021|Lifestyle|

Schilderen met broccoli, vrijwillig de glazen uit mijn woning laten halen en op een ontbijtreceptmissie gaan. Het zijn zomaar wat mega-interessante *kuch* plannen van mij voor de komende lente. Maar aangezien we allemaal in hetzelfde C-schuitje zitten en ik zelf ook van niet bijster boeiende activiteiten enorm kan genieten, besloot ik er gewoon een lentelijstje van te maken. Dit zijn 21 plannen waar ik deze lente naar uitkijk.

Inkiekje #43 | Pantypoespas, afhaalanekdotes & allemaal appels

18 oktober 2021|Persoonlijk|

Terwijl de blaadjes van de bomen dwarrelden, plukte ik een weekvoorraad verse appels in de ongerepte natuur. Maar er gebeurden ook minder sprookjesachtige dingen. Zo zag ik met lede ogen toe hoe mijn drie minuten oude panty werd toegetakeld (het leed dat katten hebben heet!) en was een afhaalmaaltijdanekdote goed voor een wijze les van Oprah. Ik laat je meegenieten van mijn fijne hoogtepunten en hersenflodders van de laatste weken.

Ga naar de bovenkant