Je zet voor de buitenwereld een grote glimlach op, maar voelt je van binnen verdrietig. Of je acteert alsof iets je niets doet, terwijl je eigenlijk strak staat van de spanning. We doen er allemaal weleens aan mee: onze kwetsbare kant wegstoppen en emotioneel “gedoe” voor onszelf houden. Ik ken het. Jarenlang hield ik de minder perfecte stukjes van mezelf graag verborgen voor de buitenwereld. Totdat ik een complete “wall of shame” had opgebouwd die zo hoog was dat mensen nauwelijks nog over de muur heen konden kijken. Inmiddels kan ik je zeggen: kwetsbaarheid tonen verdient wat mij betreft een tiensterrenreview op TrustPilot. Het is fijner voor jezelf én voor anderen als je 100% jezelf bent. Hoe toon je je kwetsbaarheid vaker?

Van een binnenvetter naar een open boek

Ik durfde als tiener nooit echt kwetsbaar te zijn. Ik heb jarenlang woorden ingeslikt en emoties weggelachen. Ik had zelfs een bijzonder talent voor huilen zonder geluid. Dat laatste klinkt verdrietig, en dat was het achteraf misschien ook wel. Maar mijn emoties er volledig laten zijn met andere mensen erbij, voelde niet als een serieuze optie. Ik had angst voor afwijzing en was bang dat mensen me overgevoelig zouden vinden (de term hoogsensitief kende ik toen nog niet) of dat niemand op deze kwetsbare stukjes van mij zat te wachten.

Dat jarenlange inslikken eiste zijn tol. Het uitte zich uiteindelijk in een eetstoornis. Anorexia was mijn manier om controle te houden over een wereld die veel te onveilig voelde om mezelf te laten zien. Na mijn herstel bleef ik een binnenvetter. Ik schaamde me kapot. Hoe kon het dat ik jarenlang zo verstrikt was geraakt in een eetstoornisweb? Wat zouden mensen wel niet denken als ze wisten dat dít mijn verleden was? Ik hield mijn verleden angstvallig geheim. Wat als mensen me zwak zouden vinden of een ander beeld zouden krijgen wanneer ik mijn verleden zou opbiechten?

Pas een paar jaar na mijn herstel werd ik opener. En wat bleek? De wereld stortte niet in toen ik uitgebreid vertelde over mijn anorexiaverleden en over mijn huidige onzekerheden. Sterker nog: ik kreeg alleen maar liefdevolle reacties of hoorde dat anderen dingen herkenden. Vorige week stond ik zelfs met mijn hele verhaal in de Flair. Hoppa, out in the open. En waar ik dat tien jaar geleden doodeng had gevonden, word ik nu niet meer met spanning wakker over het feit dat mensen er misschien iets van vinden. Sterker nog: het voelt als een enorme bevrijding dat ik niet meer hoef voor te doen als die supervrouw zonder bagage.

Lees ook: Kwetsbaar opstellen | 8 tips voor als je dat wél wilt, maar niet durft.

Wat betekent het om kwetsbaarheid te tonen?

Volgens onderzoeker Brené Brown is kwetsbaarheid over je schaamte heen stappen en dingen doen waarvan je niet weet hoe ze uitpakken. Het is bijvoorbeeld liefde tonen zonder de garantie dat die beantwoord wordt. Iets nieuws proberen waarvan je niet weet of je erin slaagt. Eerlijk zijn over je gevoelens, ook als je je niet hieperdepiephoerablij voelt. Nare emoties of angsten of onzekerheden niet verstoppen, maar er laten zijn.

Brené Brown is de persoon die kwetsbaarheid cool maakte. In haar TED-talk ‘The power of vulnerability’ en in haar gelijknamige boek pleit ze ervoor dat meer mensen zich van hun kwetsbare kant laten zien.

Tegelijkertijd hebben we daar massaal moeite mee. Schaamte zit ons daarbij in de weg, zo stelt Brown. Ook angst voor afwijzing of het gevoel niet goed genoeg te zijn kunnen je ervan weerhouden om het achterste van je tong te laten zien. Of om je emoties toe te laten op momenten dat er anderen bij zijn.

Waarom is kwetsbaarheid tonen belangrijk?

“Als je pijn onderdrukt, onderdruk je ook vreugde en liefde”, vindt Brown. Kwetsbaarheid tonen is belangrijk om het leven ten volle te beleven en om écht waardevolle relaties op te bouwen.

We leven in een wereld waarin we constant de beste versie van onszelf willen presenteren aan de buitenwereld. Op Instagram schitter je op blije vakantiekiekjes met palmbomen en strakblauwe luchten op de achtergrond. Die foto waarop je chagrijnig naast je partner in de auto zit omdat jullie al drie keer fout zijn gereden, houd je liever voor je. Op familieverjaardagen deel je over je fantastische promotie, maar je “vergeet” te vertellen dat deze nieuwe baan ook veel van je vraagt en je slapeloze nachten bezorgt.

Ergens is dat logisch. Niet alles is bedoeld voor “the socials”. En niet elke vastzittende scheet vraagt erom besproken te worden in je familieappgroep. Toch zouden we de minder gepolijste kanten van het leven best vaker met dierbaren mogen delen. Of mogen we in elk geval vaker onze maskers afzetten. Achter de voordeur worstelt iedereen weleens en tikt niemand het ‘100% perfectie’-niveau aan. Als we dat van elkaar weten, scheelt dat al enorm.

Overigens kan Brown het zelf allemaal mooier verwoorden dan ik:

Vulnerability is not winning or losing; it’s having the courage to show up and be seen when we have no control over the outcome. Vulnerability is not weakness; it’s our greatest measure of courage

9 tips voor kwetsbaarheid tonen

Oké, het is dus best een strak plan om je kwetsbaarheid te tonen. Alleen hoe maak je dat haalbaar voor jezelf? Nou, ik verzamelde een paar tips die voor mij persoonlijk werken.

Tip 1: begin klein met kwetsbaarheid tonen

Je hoeft echt niet meteen je hele levensverhaal op social media te gooien of een interview aan een tijdschrift te geven. Dat is de Champions League van kwetsbaarheid. Begin in de vertrouwde omgeving van je eigen huiskamer of tijdens een wandeling met een goede vriendin. Deel iets kleins waar je die dag mee zit, zoals een ongemakkelijke situatie op je werk of je twijfel over een opvoedkeuze. Dat is vast haalbaar genoeg.

Door dit soort kleine dingen out in the open te gooien, leer je dat de wereld niet vergaat als je jezelf laat zien. Je merkt dat de ander vaak helemaal niet zijn wenkbrauwen optrekt, maar er misschien juist voor je wil zijn of een herkenbare situatie deelt. Door dat soort kleine succeservaringen op te doen, bouw je het zelfvertrouwen op dat je nodig hebt voor uitdagendere kwetsbare momenten. Elke keer dat je iets deelt wat je normaal gesproken zou inslikken, wordt het een stukje makkelijker.

Tip 2: herken de fysieke signalen van ‘inslikken’

Je lichaam weet soms eerder dat je iets wegstopt dan je hoofd. Althans, dat heb ik zelf ervaren op al die momenten dat ik met een brok in mijn keel woorden uit mijn mond probeerde te krijgen. Let eens op wat er gebeurt als je een emotie voelt opkomen maar die negeert. Voelt het alsof je keel wordt dichtgeknepen? Krijg je een zwaar gevoel op je borst of trekken je schouders omhoog? Krijg je geen hap door je keel? Dat zijn de red flags waarmee je systeem aangeeft dat je iets aan het onderdrukken bent.

Zodra je deze signalen herkent, heb je een keuze. Stap je over de emotie heen, bijvoorbeeld door van onderwerp te veranderen of niets te zeggen? Of pauzeer je even en doe je er daarna wel iets mee? Adem diep in en besluit om op dat moment tóch uit te spreken wat je dwarszit. Zeg simpelweg: “Ik merk dat ik dit lastig vind om te zeggen, maar…” Door je lichamelijke reactie als kompas te gebruiken, voorkom je dat je ongemerkt weer in de vertrouwde binnenvettermodus schiet.

Soms heeft je lijf eerder in de smiezen dan je hoofd dat je dingen probeert in te slikken.

Tip 3: vraag je af wat niet kwetsbaar zijn je kost

Je kwetsbaarheid tonen vergt dan misschien lef; het levert je ook heel veel op. Het omgekeerde geldt ook: als je van alles inslikt, kost het je ook veel. Mij helpt het om erbij stil te staan wat het me kost als ik me nu niet kwetsbaar opstel. Dat motiveert om toch maar mijn schaamte aan de kant te zetten.

• Spreek je tijdens een telefoongesprek niet uit dat je het spannend vindt, terwijl je wel met een samengeknepen en trillende stem praat? Dan ga je je daar misschien alsmaar drukker over maken. Soms kun je maar beter zeggen: “Ik vind het een beetje spannend”.
• Zeg je niet dat een opmerking je raakt? Dan heeft de ander geen flauw benul en zegt hij het misschien nog eens tegen je. Plus: jij voelt je rot, zonder dat de ander daar iets mee kan.
• Laat je niet weten dat het niet goed met je gaat? Dan voel je je vaak nog meer alleen en geef je niemand de kans om je te helpen.
• Benoem je niet bij een vriendin dat je vandaag best wel een pittige dag had? Dan kost het gesprek waarschijnlijk extra veel energie. Soms hoef je alleen maar kort te zeggen “Sorry, ik had even een baaldag!” en is daarna de luch al geklaard om verder met volle aandacht bij het gesprek te zijn.

Tip 4: laat de schaamte over je verleden los

We dragen allemaal littekens met ons mee. Misschien heb je een burn-out gehad, ben je wegbezuinigd bij een reorganisatie of heb je – net als ik – geworsteld met een eetstoornis. Vaak proberen we die hoofdstukken uit ons boek te scheuren of in elk geval te verbloemen, uit angst dat ze ons minder waard maken. Maar je verleden heeft je ook juist gevormd tot de veerkrachtige (ja, echt!) persoon die je nu bent.

Schaamte wordt er niet minder op als je delen van jezelf geheim houdt. Integendeel, daardoor komt alleen maar meer schaamte op dat hoofdstuk uit je leven te liggen. Zodra je jouw verhaal in het licht zet, verliest de schaamte haar greep daarop. Je verleden definieert je niet, maar openheid erover kan wel heel bevrijdend zijn. En soms brengt het je zelfs veel waardevols, zoals meelevende reacties uit onverwachte hoek of iemand anders die haar vergelijkbare ervaringen met je deelt.

Dus stop met het wegmoffelen van je bagage. Hoe verdrietig sommige puzzelstukjes van je leven ook zijn, ze zijn onderdeel van jouw unieke verhaal. Het helpt je alleen maar als je ook die hoofdstukken er laat zijn. Plus: pas als je open bent, merk je hoeveel mensen iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. Zo deelde ik laatst – na lang wikken en wegen – over mijn struggles met de vraag “Wanneer komen de kinderen?” en stond ik versteld van alle reacties van mensen die met vergelijkbare dilemma’s worstelen. Daardoor kon ik vervolgens mijn eigen hersenkronkels over dit onderwerp beter accepteren.

Tip 5: stop met de supermens uithangen

Het zou uiteraard fantastisch zijn als je een supermens bent met heel veel superkrachten en zonder enige twijfels. Maar de waarheid is dat superhelden alleen in films bestaan, en dat mensen altijd hun eigen imperfecties en onzekerheden hebben. Dus waarom zou je proberen om wél een alleskunner uit te hangen? Nergens voor nodig! Plus: de meeste mensen worden eerder aangetrokken door echte mensen dan door hyperperfecte mensen. Voor supermens spelen is helemaal niet handig voor jezelf (hallo lege energietank achteraf!) én niet fijn voor je vriendschappen en relaties. Als je nooit laat zien dat je worstelt en onzekerheden hebt, geef je anderen ook nooit de kans om er daarbij voor jou te zijn.

Vertel het je vriendinnen eerlijk als je een rotdag hebt of als je hoofd overloopt van de kleine en grote zorgen. Zeg het tegen je collega als je vergaat van de onzekerheid. Je bent een mens, geen robot. De kans is groot dat de ander graag je verhaal hoort en wellicht zelfs een soortgelijke ervaring kan delen.

Tip 6: accepteer dat niet iedereen je begrijpt

Kwetsbaarheid tonen voelt misschien als risico’s nemen. Bij mij was er althans maar één reden waarom ik het lange tijd niet deed: angst voor afwijzing. Er zullen altijd mensen zijn die niet weten hoe ze moeten reageren of die jouw openheid ongemakkelijk vinden. Misschien betwijfelen ze je keuzes of noemen ze je wél “overgevoelig”, terwijl je nog zo hard hoopte dat ze de overgevoeligheidskaart niet zouden trekken. Soms krijg je een onhandige opmerking in je gezicht gesmeten of weet iemand de woorden niet te vinden en blijft het ijzig stil. Dat doet pijn, maar laat het je niet ontmoedigen om jezelf te laten zien.

Het ongemak van de ander zegt namelijk alles over hen en niets over jou. Sommige mensen zijn zelf nog niet klaar om hun eigen kwetsbaarheid aan te kijken en vinden het daarom confronterend als jij dat doet. Dat is ook oké. Dan zijn het misschien jouw mensen niet. Weet in elk geval dat jij niets verkeerd doet door jezelf te zijn.

Tip 7: durf te zeggen dat je het even niet weet

We denken vaak dat we op elke vraag een antwoord paraat moeten hebben. Maar wat is er mis met toegeven dat je het even niet weet? Ook dát is kwetsbaarheid. En het is bovenal hartstikke menselijk.

Of het nu gaat om een lastige situatie op je werk of een persoonlijk dilemma, spreek je onzekerheid uit bij iemand die je vertrouwt. Durf tegen je collega te zeggen dat je even geen oplossing kunt bedenken. Spreek uit richting je partner dat dit niet meer voelt als de juiste route, maar dat je tegelijkertijd geen idee hebt hoe dé route dan wel zou moeten lopen.

Dat nodigt anderen uit om met je mee te denken en wellicht zelfs dé gouden oplossing aan te dragen. Of het is een uitnodiging voor anderen om je simpelweg een schouder aan te bieden. En nee hoor, dit maakt je geen slechte professional of een onzekere vriendin. Geloof me: zelfs de meest alwetende collega heeft ook niet zomaar alle antwoorden paraat.

Tip 8: schrijf het eerst van je af

Voelt de stap naar praten over je kwetsbaarheid nog te spannend? Dan is schrijven soms een fijn tussenstation. Noteer voor jezelf in een dagboek of notitieboek wat er door je hoofd heen gaat en welke emoties door je lijf razen. Daarmee dwing je jezelf om woorden te geven aan wat er binnenin je leeft. Het schrijfproces helpt soms – mij wel in elk geval – om chocola te maken van de chaos in je hoofd. Plus: het maakt je volle brein net een beetje leger.

Ook een goede optie is om een appje of e-mail naar iemand te sturen als je er wel graag een ander bij betrekt. Wil je bijvoorbeeld aan een collega laten weten dat je gekwetst bent of bij je baas aangeven dat er iets speelt in je privéleven? Zet het op de e-mail en bied aan om er later over door te praten. Zelf vind ik het, met mijn verleden met belangst, altijd fijn om ingewikkelde gesprekken te starten met een mailtje. Dan weet de ander wat eraan komt, heb jij je punt al gemaakt en hoef je dat alleen nog verder toe te lichten in een gesprek. Een stuk makkelijker dan alles wat je op het hart ligt er face to face uitstorten met iemand tegenover je.

Tip 9: vier je kwetsbare momenten

Heb je eindelijk iets kwetsbaars gedeeld, gaat de piekermodus weer aan. Heb ik niet teveel gezegd? Vonden ze me niet vervelend? Ze zal wel denken: “Wat is dat nu weer voor een gevoelig mens!”. Maar ho, roep die kritische stem even een halt toe. Ga niet alles overdenken wat je liever anders had gezegd of gedaan. Hallo, je hebt net iets hartstikke spannends gedaan. Dit is niet het moment om je perfectionisme uit de kast te trekken. Dit is het moment om de overwinning op je oude binnenvetterpatronen vieren. Jawel, met champagne en taart erbij desnoods.

Je traint een nieuwe manier van leven die je uiteindelijk meer rust en plezier gaat brengen, hoe spannend het nu ook is. Misschien gaat het niet altijd van een leien dakje of baal je ervan als je iets kwetsbaars met een trilling in je stem moet zeggen. Maar hé, dat is dan maar zo. Wees een beetje trots op elke stap die je zet. Perfect of niet.

Kun jij goed je kwetsbaarheid te tonen?